Duszpasterstwo w kościele Opieki św. Józefa w 1946 roku objęli zakonnicy z Zakonu Najśw. Maryi Panny z Góry Karmel, Karmelici Bosi. Cała ich posługa duszpasterska związana jest z charyzmatem tego zakonu. Kolejni przełożeni Klasztoru, a po 1966 roku proboszczowie parafii, zmieniali się często,  zgodnie z regułą zakonu co 3 lata, przy czym niektórzy pozostawali na kolejne 3 – lecie. Ich działania wyznaczały dwa elementy: szczególne powołanie zakonników i aktualne potrzeby czasu. Charyzmat pozostawał niezmienny, potrzeby ulegały zmianom w różnych okresach, w pierwszych latach była to konieczność remontu świątyni i starania o utrzymanie stanu posiadania w trudnych czasach ograniczeń wprowadzanych przez władze państwowe. Od początku pojawiła się też konieczność niełatwej pracy w środowisku, gdzie obowiązywały zrelatywizowane w okresie wojny i powojennego chaosu normy moralne, konieczność integrowania społeczności przybyłej z wielu miejsc, konieczność dostosowania się do ich uwarunkowań kulturowych i społecznych. W latach późniejszych była to budowa życia parafialnego, zapoczątkowana już w okresie poprzedzającym erygowanie parafii, naznaczona ciągłą potrzebą pracy katechetycznej w ateizującym się społeczeństwie. W ostatnim czasie, gdy społeczeństwo staje się coraz bardziej zlaicyzowane, dominuje praca z grupami wiernych poszukujących głębszych uzasadnień swojej religijności.

Szczególne powołanie zakonników – karmelitów wyrażające się w maryjności i rozwijaniu ducha modlitwy, nadaje ich pracy duszpasterskiej właściwe im rysy. Podjęcie się przez zakonników pracy parafialnej, co odbyło się z pewnymi zastrzeżeniami, wpłynęło na szersze udostępnienie duchowości karmelitańskiej rzeszom wiernych przybywających do ich świątyni. Zarówno nabożeństwa odprawiane tutaj, jak i posługa sakramentalna Ojców Karmelitów, mają ścisły związek z ich duchowością. Wyrazem duchowości maryjnej Karmelu, są liczne uroczystości Matki Bożej, związane z nimi obchody, nowenny i działalność bractw religijnych, a szczególnie Matki Bożej z Góry Karmel – Szkaplerznej 16 lipca i Bractwa Szkaplerznego oraz Matki Bożej Miłosierdzia, Ostrobramskiej 16 listopada, skupione wokół obrazu z wileńskiej Ostrej Bramy, którego kopię Ojcowie kierowani synowskim uczuciem umieścili w swojej świątyni, w specjalnej kaplicy. Świątynia stała się wkrótce miejscem szczególnego kultu Matki Bożej Miłosierdzia[1]. Karmelitańskie powołanie do prowadzenia dusz do modlitwy i szczególnej przyjaźni z Bogiem znajdowało swoją realizację w posłudze sakramentalnej, zwłaszcza w Spowiedzi św. i różnych inicjatywach, takich jak tridua przed uroczystościami świętych Karmelu z naukami z dziedziny duchowości, prowadzenie spotkań i rekolekcji dla III zakonu świeckiego, karmelitańskiej szkoły modlitwy czy w ostatnich latach Instytutu Duchowości Karmelitańskiej. Zmieniający się przełożeni Klasztoru, a później proboszczowie parafii, jak równie częsta zmiana kapłanów tu pracujących, nie powodowała nigdy jakichś szczególnych zmian w życiu kościoła i prowadzeniu parafii. O sposobie pracy, zakresie działań, podejmowaniu inicjatyw decydowała przynależność ojców do zakonu karmelitów. To co było wpisane w ich szczególny charyzmat, zawsze znajdowało kontynuację, choć zmieniały się osoby. 

Tradycje obecności karmelitów na Śląsku sięgają wieku XIV. W okresie od 1388 do 1537 roku przebywali w Strzegomiu, gdzie mieli swój klasztor[2]. Pracowali również w Kożuchowie, Trzcinicy Wołowskiej i Wołowie[3]. W Polsce Karmelici przebywali od roku 1605, kiedy to na fundację w Krakowie przybyli trzej karmelici hiszpańscy i jeden Włoch[4]. W krótkim czasie, bo już w roku 1617 została erygowana prowincja polska pod wezw. Ducha Świętego, z biegiem lat szybko powiększająca się o nowe fundacje. Upadek życia zakonnego jaki zaznaczył się w wieku XIX doprowadził do zniesienia prowincji w 1864 roku. Przetrwał tylko samoistny klasztor w Czernej. Z tego ośrodka rozpoczęła się odnowa życia karmelitańskiego i wskrzeszenie prowincji na początku XX wieku. Od tego czasu datuje się mimo przejściowych trudności wojennych i trudności związanych ze zmianą granic Polski, rozwój dzieła karmelitańskiego[5].

We Wrocławiu powstała w 1946 roku rezydencja OO Karmelitów, w 1947 roku podniesiona do rangi wikariatu[6], w 1966 otrzymała godność przeoratu[7].

Pierwszym przełożonym wspólnoty karmelitańskiej i rektorem kościoła był o. Bogusław Woźnicki, który przybył do Wrocławia w grudniu 1945 roku w celu poszukiwania pomieszczenia dla sióstr karmelitanek bosych przybyłych ze Wschodu. Dzięki niemu siostry zamieszkały początkowo przy ul. Biegasa, wkrótce jednak przeniosły się do domu przy ul. Karłowicza 1, gdzie urządziły klasztor istniejący do dzisiaj[8]. Od przybycia Ojców Karmelitów w kwietniu 1946 roku do Wrocławia był przełożonym wspólnoty. Dzięki jego zabiegom kościół przejęty od protestantów szybko został przystosowany do odprawiania nabożeństw i pierwsza Msza Św. mogła się odbyć w niedzielę 5 maja 1946. Uczestniczyło w niej zaledwie kilkadziesiąt osób, gdyż niewielu jeszcze mieszkańców wiedziało o otwarciu kościoła. W następną niedzielę, gdy wysłano na ulice ministrantów, ubranych  w komże i dzwonkami ogłaszających, że kościół jest już czynny, świątynia napełniła się ludem bożym. O godzinie 10.oo o. Józef Węgrzyn, kapelan wojskowy odprawił Mszę dla wojska, które przybyło z orkiestrą, najlepiej obwieszczając otwarcie kościoła[9].O. Bogusław i pozostali ojcowie karmelici w krótkim czasie przystosowali kościół do kultu katolickiego, wykonali niezbędne remonty i naprawy. W 1947 roku uruchomiono częściowo organy, zbudowano 4 nowe ołtarze: św. Józefa, Matki Bożej Ostrobramskiej, Najśw. Serca Jezusa i Niepokalanego Serca Maryi. Dzięki staraniom OO Karmelitów, kościół został wyposażony w liczne obrazy i drogę krzyżową. Ojciec Bogusław Woźnicki przebywał we Wrocławiu do grudnia 1946 roku[10], kiedy to jego obowiązki przejął o. Jozafat pełniący ten urząd do lipca 1947 roku, kapłan „bardzo wyrozumiały i cierpliwy, nadzwyczaj dla każdego usłużny”[11].

Kolejnym przełożonym domu zakonnego, od lipca 1947 roku podniesionego do rangi wikariatu, został o. Anzelm od św. Andrzeja Corsini (Maciej Gądek). Swoją funkcję sprawował od 1 sierpnia 1947 do 26 kwietnia 1948, kiedy został wybrany prowincjałem. Zastąpił go wtedy o. Remigiusz Czech, który przez pełne 3 lata pozostawał wikarym konwentu i rektorem kościoła, aż do kwietnia 1951 roku. Zastępcą jego w czasie przedłużającej się choroby został w czerwcu 1950 o. Jacek od św. Józefa i zastępował go on do wyboru kolejnego wikariusza konwentu. O o. Jacku, kronikarz klasztoru pisze, że „wywiązywał się b. sumiennie ze spełnianego obowiązku. Zwłaszcza chorym okazywał dużo serca i wyrozumiałości. Odznaczał się zamiłowaniem do muzyki kościelnej. Codziennie ćwiczył grę na organach, utwory najsławniejszych mistrzów, szczególnie Bacha[12]. W maju 1951 wyjechał do Wadowic. Kapituła wybrała 23. 04. 1951 r. przełożonym wrocławskim o. Augustyna od Najświętszego Serca Maryi. ( Franciszka Kozłowskiego). Kapłan ten sprawował urząd przez dwa kolejne trzylecia, aż do roku 1957. Urodzony w Wadowicach 9. 08. 1894 roku, święcenia przyjął 10. 06. 1917. Dwóch jego braci było kapłanami i jedna siostra zakonnicą. Podczas okupacji w l. 1939-1946, będąc przeorem w Wadowicach, wykazał wiele zdolności w rządzeniu w trudnych warunkach[13]. I we Wrocławiu niełatwe było jego zdanie, były to bowiem lata największych utrudnień ze strony władz państwowych, konieczności dalszej restauracji świątyni, a od 1953 roku budowy ośrodka katechetycznego. Następcą o. Augustyna został wybrany w 1957 roku o. Jan Chrzciciel od Jezusa i Maryi, który tę funkcję sprawował do 30 czerwca 1960. Obowiązki jego przejął w 1960 roku o. Dionizy od Narodzenia Pańskiego, pełniący urząd do maja 1963 roku. Dnia 14 maja 1963 wikarym konwentu i rektorem Kościoła Opieki Św. Józefa został o. Jan Berchmans (Stanisław Kamiński). W 1966 roku, gdy erygowano parafię Opieki Św. Józefa, został jej pierwszym proboszczem. Obowiązki swoje pełnił aż do śmierci 25 lutego 1972 roku[14]. O. Jan Berchmans urodził się 3 maja 1920 roku w Mnikowie w diecezji krakowskiej, święcenia otrzymał 8 lipca 1945 roku w Czernej. „Jako proboszcz parafii Opieki Św. Józefa był gorliwym duszpasterzem. Starał się poznać wszystkie potrzeby i bolączki parafii. Troską pasterską ogarniał przede wszystkim uporządkowanie spraw małżeńskich, aby wierni mogli korzystać z Sakramentów Kościoła Świętego i żyć w stanie łaski uświęcającej. Szczególnie leżała mu na sercu sprawa wychowania religijnego dzieci i młodzieży. Każdego roku po wiele razy prosił o pilne uczęszczanie na lekcje religii, a do rodziców gorąco apelował o posyłanie dzieci i młodzieży do parafialnego ośrodka katechetycznego”[15]. Był również katechetą dzieci i młodzieży, zorganizował punkt duszpasterski dla młodzieży akademickiej. Troszcząc się o duchowe potrzeby powierzonych mu parafian, nie zapominał też o sprawach materialnych. Przeprowadził remont generalny sal katechetycznych, plac kościelny ogrodził murem, odnowił i powiększył organy kościelne, zabiegał o witraże dla domu Bożego. Po śmierci o. Berchmansa, jego posługiwanie przejął przeor o. Bogusław Woźnicki. W listopadzie 1973 roku rada prowincjalna zakonu, wyznaczyła na stanowisko proboszcza o. Eustachego Pająka. Ze względu na małe doświadczenie duszpasterskie, Kuria Wrocławska nie wyraziła zgody na objęcie przez niego urzędu i nadała mu jedynie tytuł pierwszego wikarego. Obowiązki proboszcza pełnił w dalszym ciągu o. Bogusław Woźnicki, aż do 20 lutego 1974 roku, gdy przejął je o. Eustachy Pająk. W 1975 roku na kolejne 3-lecie, proboszczem Parafii Opieki Św. Józefa został o. Eugeniusz Morawski od Zwiastowania Pańskiego, 16 lipca objął urząd przeora, a 16 sierpnia proboszcza[16]. W czasie jego urzędowania dokonano konsekracji świątyni w dniu 18 grudnia 1977. Przygotowaniem do tej uroczystości były rekolekcje w dniach 11-18 grudnia i post ścisły w piątek przed niedzielą, obowiązujący wszystkich parafian. Konsekracji dokonał ks. arcybiskup Henryk Gulbinowicz na Mszy Św. o godz. 12.30. Uroczystość zgromadziła ok. 4000 osób[17].

Kolejnym proboszczem od roku 1978 do 1984 był o. Melchior Jan Wróbel, o od 1984 do 1988 o. Florian Knapik. Praca duszpasterzy koncentrowała się wokół nauczania, katechizacji i posługi sakramentalnej, a także pomocy materialnej najbardziej potrzebującym mieszkańcom parafii. Był to czas szczególnie dużego zubożenia społeczeństwa. Dary przychodzące do Polski z krajów Zachodnich były rozdzielane wśród parafian przy pomocy intensywnie działającego punktu charytatywnego, w którego pracach uczestniczyła grupa świeckich. Nie zapomniano też o potrzebach duchowych społeczności parafialnej. Działało w tym czasie duszpasterstwo akademickie, grupa młodych małżeństw, od 1982 roku grupa młodzieży i dorosłych związanych z Ruchem Światło Życie, odbywały się spotkania poświęcone pogłębieniu życia wewnętrznego w oparciu o Karmelitańską Szkołę Modlitwy. Od 1986 roku pracował Zespół Synodalny, który zrodził się z okazji Synodu, jaki odbywał się w Archidiecezji Wrocławskiej[18]. W 1988 roku umarł nagle proboszcz parafii o. Florian Knapik. Jego obowiązki przejął wówczas, do następnych wyborów prowincjalnych, o. Jakub Jaroszewicz. W latach 1990-1993 proboszczem parafii został mianowany o. Szymon Plewa, a od 1993 do 1999 o. Franciszek Hanzel[19]. Rozwijała się w dalszym ciągu działalność duszpasterska i wychowawcza, pracowały grupy parafialne pod przewodnictwem swoich duszpasterzy, powstawały nowe grupy nieformalne. Od 1990 powróciła do szkół państwowych nauka religii, co sprawiło, że duża część dzieci i młodzieży pozostająca dotychczas poza katechizacją, została objęta głoszeniem orędzia chrześcijańskiego. Duszpasterze pracowali w szkołach, prawie wszyscy ojcowie uczyli religii, co pochłaniało im wiele czasu. Z biegiem lat zaczęli wspomagać ich również katecheci świeccy. Nad całością organizacji tej posługi sprawował opiekę proboszcz parafii. W roku 1999 obowiązki proboszcza przejął wybrany przez Radę  Prowincjalną  o. Krzysztof    Wesołowski[20]. Czas jego posługi to czas wielkiego remontu świątyni. Po wielu latach, gdy inne raczej zadania pochłaniały siły kolejnych proboszczów, a i brak było na te cele środków, doczekała się świątynia remontu i nowego wystroju. Konieczność remontu pogłębiła pamiętna powódź z 1997 roku. W roku 2000 wymieniono ogrzewanie kościoła na gazowe oraz dach kościoła, przebudowano prezbiterium i ołtarze, naprawiono ławki i ułożono nową posadzkę. W kolejnych latach kościół został odmalowany, odrestaurowano figury i obrazy, zakupiono nową figurę św. Józefa, patrona świątyni. Remont łączył się z ogromnym wysiłkiem finansowym parafian i parafii, do dzisiaj spłacane są zaciągnięte z konieczności kredyty. Świątynia za to jaśnieje blaskiem, zachwyca, przyciąga rzesze wiernych, niekiedy również spoza parafii. W dniu 7 stycznia 2002 roku został usankcjonowany prawnie status Kościoła – ks. Kardynał Henryk Gulbinowicz uczynił go Lokalnym Sanktuarium Matki Bożej Ostrobramskiej[21]. W dniu 16 czerwca 2002 roku ksiądz kardynał dokonał poświęcenia kościoła i konsekracji nowego ołtarza.

Aktualnym proboszczem parafii jest o. Grzegorz Andrzej Malec, wybrany przez Kapitułę Prowincjalną i od czerwca 2002 roku pełniący swoje obowiązki. Nowy proboszcz dokończył dzieła remontu kościoła, kontynuuje działania swoich poprzedników, kładąc szczególny nacisk na rozwój małych wspólnot parafialnych w myśl zasady, że parafia jest wspólnotą wspólnot.


 

[1] Obraz Matki Bożej Ostrobramskiej w kościele OO Karmelitów we Wrocławiu, Rzym b. r. w. , s. 7

[2] J. Mandziuk , Historia kościoła katolickiego na Śląsku. Tablice chronologiczne, Warszawa 2000, t. V, s. 60, 87

[3] może nawet do roku 1810, kiedy to został wydany edykt rządu pruskiego znoszący zakony – na podstawie: W. Urban, Zarys dziejów diecezji wrocławskiej, Wrocław 1962, s. 208

[4] B. Wanat, dz. cyt., s. 55-56

[5] Tamże, s. 56-80

[6] Archiwum Parafii Opieki Św. Józefa, KK, t. I, s. 41

[7] B. Wanat, dz. cyt. s. 598

[8] W. Szetelnicki, Odbudowa..., s. 397

[9] Tamże

[10] Archiwum Kościoła Opieki Św. Józefa, KK, t. I, s. 43

[11] Tamże, s. 43-44

[12] Tamże, s. 198-199

[13] Tamże, s. 195-196, 198

[14] Archiwum Parafii Opieki Św. Józefa, KP, s. 33

[15] Tamże

[16] Tamże, s. 43

[17] Tamże, s. 54

[18] Tamże, s. 99

[19] Tamże, s. 132

[20] Tamże, s. 144

[21] Archiwum Parafii Opieki Św. Józefa, gazetka parafialna „Pod Opieką Św. Józefa”, czerwiec 6(50)2002, s. 1,3